10 marca

10 marca jest 69. (w latach przestępnych 70.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 296 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Aleksander, Cyprian, Eugenia, Gaja, Gajusz, Makary, Piotr, Porfirion, Symplicjusz, Symplicy i Zwnisława.
• Birma – Święto Pory Bezdeszczowej
• Polska – Dzień Mężczyzn
• USA – Narodowy Dzień Spódnicy (ang. National Skirt Day – NSD^[1], po raz pierwszy obchodzony 10 marca 1998r., amer. sposób zapisu daty: 03.10.1998 w Polsce obchodzony 30 października)
• wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[2],^[3]
  • Czterdziestu Męczenników z Sebasty^[4]
  • św. Makary (biskup Jerozolimy)
  • św. Symplicjusz (papież)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1296 – książęta kujawski Władysław Łokietek i głogowski Henryk III zawarli układ w Krzywiniu o podziale Wielkopolski.
• 1646 – król Władysław IV Waza ożenił się z księżniczką francuską Marią Ludwiką Gonzagą de Nevers.
• 1863 – Marian Langiewicz został dyktatorem powstania styczniowego.
• 1920 – wojna polsko-bolszewicka: wojska rosyjskie rozpoczęły ofensywę na zachód.
• 1922 – został utworzony drugi rząd Antoniego Ponikowskiego.
• 1925 – podpisano konkordat między Polską i Stolicą Apostolską.
• 1930 – w Chojnicach oficjalnie utworzono Miejski Klub Sportowy Chojniczanka.
• 1934 – uchwalono pierwszą ustawę o ochronie przyrody, która dała m.in. podstawy prawne do tworzenia parków narodowych.
• 1944 – kilkuset ukraińskich mieszkańców Sahrynia zostało zamordowanych przez polskie podziemie.
• 1945 – wojska radzieckie zdobyły Lębork i Łebę
• 1947 – Polska i Czechosłowacja podpisały układ o przyjaźni.
• 1952 – dokonano oblotu szybowca SZD-9 Bocian.
• 1954 – rozpoczął się II Zjazd PZPR.
• 1959 – rozpoczął się III Zjazd PZPR.
• 1994 – utworzono Uniwersytet Opolski.
• 2008 – Hosni Mubarak jako pierwszy prezydent Egiptu złożył wizytę w Polsce.
• 2009:
  • arcybiskup Józef Michalik, metropolita przemyski został wybrany na drugą kadencję na stanowisku Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski.
  • do Nowego Zoo w Poznaniu przywieziono z Węgier dwa samce słonia afrykańskiego.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Pokonana armia rosyjska w czasie odwrotu spod Mukdenu – 1905

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
10 marca

•   241 p.n.e. – I wojna punicka: zwycięstwo Rzymian nad flotą kartagińską w bitwie koło Wysp Egadzkich.
• 1098 – Baldwin I został hrabią Edessy.
• 1535 – zostały odkryte Wyspy Galapagos.
• 1785 – późniejszy prezydent Thomas Jefferson został amerykańskim ambasadorem we Francji.
• 1793:
  • rewolucja francuska: powołano Trybunał Rewolucyjny w celu walki z kontrrewolucją.
  • w departamencie Wandea zachodniej Francji wybuchło rojalistyczne powstanie (wojny wandejskie).
• 1814 – wojny napoleońskie: zakończyła się bitwa pod Laon.
• 1831 – została utworzona francuska Legia Cudzoziemska.
• 1848 – Senat USA ratyfikował traktat z Guadalupe Hidalgo, kończący wojnę amerykańsko-meksykańską.
• 1876 – Aleksander Graham Bell przeprowadził pierwszą rozmowę telefoniczną.
• 1896 – Charilaos Vasilakos wygrał pierwszy bieg maratoński, uzyskując czas 3 godz. 18 min.
• 1905 – wojna rosyjsko-japońska: zakończyła się bitwa pod Mukdenem.
• 1906 – Francja: w katastrofie w kopalni Courrières zginęło 1 099 górników.
• 1912 – Yuan Shikai został drugim prezydentem Chin.
• 1919 – uchwalono konstytucję Ukrainy radzieckiej.
• 1925 – został założony grecki klub sportowy Olympiakos Pireus.
• 1933 – 115 osób zginęło w trzęsieniu ziemi w Long Beach (Kalifornia).
• 1945:
  • II wojna światowa: Amerykanie dokonali nocnego nalotu dywanowego na Tokio. Zginęło ponad 100 tys. ludzi.
  • na Filipinach zniesiono ruch lewostronny.
• 1949 – I wojna izraelsko-arabska: wojska izraelskie zajęły Ejlat nad Morzem Czerwonym.
• 1951 – Henri Queuille został trzeci raz premierem Francji.
• 1952 – na Kubie generał Fulgencio Batista dokonał przewrotu wojskowego i doszedł do władzy.
• 1959 – w Tybecie wybuchło antychińskie powstanie. Zginęło ok. 86 tys. Tybetańczyków.
• 1966 – odbył się ślub obecnej królowej holenderskiej Beatrycze z niemieckim dyplomatą Clausem von Amsbergiem.
• 1969 – zabójca Martina Luthera Kinga, James Earl Ray, został skazany na 99 lat więzienia.
• 1977 – dokonano odkrycia pierścieni Urana.
• 1978 – pierwszy lot francuskiego myśliwca Mirage 2000.
• 1982 – wszystkie planety ustawiły się w jednej linii.
• 1989 – 24 osoby zginęły, a 45 zostało rannych w katastrofie lotu Air Ontario 1363 w Dryden (Ontario).
• 2006 – NASA: Sonda Mars Reconnaissance Orbiter weszła na orbitę Marsa.
• 2008 – wystąpienia mieszkańców przeciw władzy chińskiej zapoczątkowały największe od blisku 50 lat zamieszki w Tybecie.
• 2009 – 11 osób zginęło w strzelaninie w Alabamie.

[edytuj] Urodzili się

• 1415 – Wasyl II Ślepy, wielki książę moskiewski (zm. 1462)
• 1452 – Ferdynand II Katolicki, król Aragonii, Sycylii, Kastylii i Neapolu (zm. 1516)
• 1503 – Ferdynand I Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, król Czech i Węgier (zm. 1564)
• 1574 – Giovanni Antonio Facchinetti de Nuce młodszy, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 1606)
• 1628 – Marcello Malpighi, włoski biolog, anatom, lekarz (zm. 1694)
• 1752 – Józef Zajączek, polski generał (zm. 1826)
• 1760 – Leonardo Fernández de Moratín, hiszpański dramatopisarz (zm. 1828)
• 1788 – Joseph von Eichendorff, niemiecki poeta (zm. 1857)
• 1791 – Józef Grzegorz Wojtarowicz, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (zm. 1875)
• 1810 – Stanisław Kierbedź, polski budowniczy (zm.1899)
• 1827 – Józef Bliziński, polski pisarz (zm. 1893)
• 1844:
  • Alfred Kamienobrodzki, polski budowniczy, architekt, malarz, akwarelista (zm. 1922)
  • Pablo de Sarasate, hiszpański skrzypek, kompozytor (zm. 1908)
• 1845 – Aleksander III Romanow, car Rosji (zm. 1894)
• 1865 – Julian Nowak, polski lekarz, bakteriolog, polityk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, premier Polski (zm. 1946)
• 1867 – Hector Guimard, francuski architekt (zm. 1942)
• 1870 – Ester Rachel Kamińska, polska aktorka (zm. 1925)
• 1873:
  • Witold Noskowski, polski dziennikarz, krytyk teatralny i muzyczny (zm. 1939)
  • Jakob Wassermann, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego (zm. 1934)
• 1884 – Stanisław Jurkiewicz, polski prawnik, polityk, minister zdrowia i opieki społecznej (zm. 1954)
• 1892 – Arthur Honegger, szwajcarski kompozytor (zm. 1955)
• 1902 – Stefan Inglot, polski historyk, profesor, działacz ruchu spółdzielczego (zm. 1994)
• 1908 – Daniel Cederberg, szwedzki duchowny luterański, działacz ekumeniczny (zm. 1969)
• 1913 – Adam Schaff, polski filozof (zm. 2006)
• 1918 – Günther Rall, niemiecki pilot, as myśliwski II wojny światowej (zm. 2009)
• 1920:
  • Jean Lefebvre, francuski aktor (zm. 2004)
  • Marcial Maciel, meksykański duchowny katolicki, założyciel zakonu Legion Chrystusa (zm. 2008)
• 1923:
  • Halina Cieślińska-Brzeska, polska malarka, animator kultury (zm. 2004)
  • Val Fitch, amerykański fizyk, laureat Nagroda Nobla
  • Hedy Schlunegger, szwajcarska narciarka alpejska, mistrzyni olimpijska (zm. 2003)
• 1926:
  • Zbigniew Salwa, polski prawnik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 2008)
  • Aleksandr Zacepin, rosyjski kompozytor, twórca muzyki filmowej
• 1927 – Jupp Derwall, niemiecki piłkarz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Niemiec (zm. 2007)
• 1932:
  • Józef Marek, polski duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1978)
  • Georges Rawiri, gaboński polityk (zm. 2006)
• 1933 – Bernadetta Matuszczak, polska kompozytorka
• 1936:
  • Sepp Blatter, szwajcarski działacz sportowy, sekretarz generalny FIFA
  • Wojciech Łukaszewski, polski kompozytor (zm. 1978)
• 1937 – Joe Viterelli, amerykański aktor (zm. 2004)
• 1939:
  • Stanisław Radwan, polski kompozytor
  • Zygmunt Samosiuk, polski operator filmowy (zm. 1983)
• 1940 – Chuck Norris, amerykański aktor
• 1947 – Kim Campbell, kanadyjska polityk, premier Kanady
• 1948 – Zbigniew Grzegorzewski, polski tłumacz języka migowego, pedagog
• 1949 – Jerzy Melcer, polski piłkarz ręczny, medalista olimpijski
• 1951 – Andrzej Wasilewicz, polski aktor
• 1952 – Janusz Byliński, polski polityk, minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej
• 1953 – Anna Kołyszko, polska tłumaczka literatury angielskiej i amerykańskiej (zm. 2009)
• 1954 – Luc Dardenne, belgijski reżyser filmowy
• 1955 – Juliusz Machulski, polski reżyser filmowy
• 1957:
  • Osama bin Laden, saudyjski terrorysta, założyciel Al-Kaidy
  • Andrzej Huszcza, polski żużlowiec
• 1958 – Sharon Stone, amerykańska aktorka
• 1962 – Jasmine Guy, amerykańska aktorka
• 1963 – Olaf Deriglasoff, polski gitarzysta, basista, muzyk sceny niezależnej, kompozytor, autor tekstów, aranżer i producent muzyczny.
• 1964:
  • Neneh Cherry, szwedzka piosenkarka
  • Anton Polster, austriacki piłkarz
  • Edward, hrabia Wessex, syn Elżbiety II
• 1965 – Jacek Grembocki, polski piłkarz, trener
• 1971 – Timbaland, amerykański producent muzyczny
• 1973 – Eva Herzigová, czeska modelka, aktorka
• 1974 – Cristián de la Fuente, chilijski aktor
• 1976:
  • Frantz Granvorka, francuski siatkarz, reprezentant Francji
  • Barbara Schett, austriacka tenisistka
• 1979 – Edi Gathegi, amerykański aktor
• 1981 – Samuel Eto'o, kameruński piłkarz, reprezentant Kamerunu
• 1983 – Carrie Underwood, amerykańska piosenkarka
• 1984 – Olivia Wilde, amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna
• 1985 – Nathalie Kelley, australijska aktorka
• 1988:
  • Ivan Rakitić, chorwacki piłkarz, reprezentant Chorwacji
  • Jebichi Yator, kenijska lekkoatletka
• 1992 – Emily Osment, amerykańska aktorka

[edytuj] Zmarli

•   483 – Symplicjusz, święty, papież (ur. ?)
• 898 – Yogong Tosǒn, koreański mistrz sǒn (ur. 827)
• 1312 – Kazimierz bytomski, książę opolsko-bytomski (ur. pomiędzy 1253 a 1257)
• 1526 – Janusz III, książę mazowiecki (ur. ok. 1502)
• 1615 – Jan Ogilvie, święty katolicki, szkocki jezuita (ur. 1579)
• 1668 – Johann Rudolf Glauber, niemiecki chemik (ur. 1604)
• 1822 – Józef Wybicki, polski działacz niepodległościowy, poeta (ur. 1747)
• 1826 – Jan VI, król Portugalii (ur. 1767)
• 1861 – Taras Szewczenko, ukraiński poeta, malarz (ur. 1814)
• 1864 – Maksymilian II Bawarski, król Bawarii (ur. 1811)
• 1872 – Giuseppe Mazzini, włoski rewolucjonista (ur. 1805)
• 1884 – Bernardo Guimarães, brazylijski pisarz (ur. 1825)
• 1914 – Bolesław Jędrzejowski, polski publicysta, współzałożyciel PPS (ur. 1867)
• 1937 – Jewgienij Zamiatin, rosyjski pisarz (ur. 1884)
• 1938 – Stanisław Nowakowski, polski geograf (ur. 1888)
• 1940 – Michaił Bułhakow, rosyjski pisarz (ur. 1891)
• 1942:
  • William Henry Bragg, brytyjski fizyk, laureat Nagroda Nobla (ur. 1862)
  • Michał Howorka, polski prawnik, działacz polityczny (ur. 1900)
• 1948 – Jan Masaryk, czeski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1886)
• 1965 – Jean Boyer, francuski reżyser filmowy (ur. 1901)
• 1966 – Frits Zernike, holenderski fizyk, laureat Nagroda Nobla (ur. 1888)
• 1970 – Jerzy Lau, polski poeta, krytyk literacki i teatralny, tłumacz (ur. 1917)
• 1971 – Edmund Nowicki, polski duchowny katolicki, biskup gdański (ur. 1900)
• 1974 – Bolesław Kominek, polski duchowny katolicki, arcybiskup wrocławski, kardynał (ur. 1903)
• 1985 – Konstantin Czernienko, rosyjski polityk, przywódca ZSRR (ur. 1911)
• 1987 – Jakub Gąsienica-Wawrytko, polski ratownik górski, przewodnik tatrzański (ur. 1908)
• 1993 – Guido Wieland, austriacki aktor (ur. 1906)
• 1996 – Jerzy Siedlecki (ur. 29 lipca 1907) pułkownik LWP
• 1997 – LaVern Baker, amerykańska wokalistka bluesowa (ur. 1929)
• 2000 – William Porter, amerykański lekkoatleta, płotkarz, mistrz olimpijski (ur. 1926)
• 2003:
  • Luděk Pachman, czeski szachista (ur. 1924)
  • Barry Sheene, angielski motocyklista, mistrz świata (ur. 1950)
• 2004 – Norbert Grupe, niemiecki bokser, aktor (ur. 1940)
• 2005:
  • Dave Allen, irlandzki aktor, komik (ur. 1936)
  • Walter Arendt, niemiecki polityk (ur. 1925)
• 2006 – John Profumo, brytyjski polityk (ur. 1915)
• 2007:
  • Bud Allin, amerykański golfista (ur. 1944)
  • Richard Jeni, amerykański aktor i komik (ur. 1957)
  • Alfred Olek, polski piłkarz, reprezentant Polski (ur. 1940)
• 2008:
  • Jan Knoppek, polski polityk (ur. 1939)
  • Radovan Lukavský, czeski aktor (ur. 1919)
  • Jerzy Wójcik, polski choreograf, artysta baletu, folklorysta, pedagog (ur. 1934)
• 2009:
  • Anatolij Sieglin, rosyjski hokeista, trener i sędzia hokejowy (ur. 1922)
  • Kazimierz Szołoch, polski działacz związkowy, współzałożyciel komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej im. Lenina (ur. 1932)
  • Andrzej Wohl, polski reżyser i aktor (ur. 1942)

Przypisy