14 lutego

14 lutego jest 45. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 320 (w latach przestępnych 321) dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Abraham, Adolf, Adolfa, Antonin, Auksencja, Auksencjusz, Auksenty, Cyryl, Dionizja, Dionizy, Dobiesława, Eleukadia, Eleukadiusz, Flawian, Florentyn, Jan Chrzciciel, Jerzy, Jordan, Józef, Konrad, Konrada, Krystyna, Maro, Maron, Metody, Mikołaj, Modest, Niedamir, Niedomira, Niemir, Nostrian, Teodozja, Teodozjusz, Teodozy, Walenty, Walentyn, Wincenty, Witalis i Zenon.
• międzynarodowe – Walentynki
• państwa bałkańskie – Trifon Zarezan
• Polska – Dzień Chorego na Padaczkę
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą^[1],^[2]:
  • św. Walenty (biskup, męczennik)
  • św. Cyryl i św. Metody (patroni Europy)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1831 – powstanie listopadowe: w bitwie pod Stoczkiem polska dywizja Józefa Dwernickiego pokonała wojska rosyjskie pod dowództwem Fiodora Geismara.
• 1901 – uruchomiono wodociągi miejskie w Krakowie.
• 1907 – otwarto Lwowską Galerię Obrazów.
• 1909 – założono Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu.
• 1919 – rozpoczęła się wojna polsko-bolszewicka.
• 1937 – rozegrano pierwsze zawody na skoczni narciarskiej Skalite w Szczyrku.
• 1942 – II wojna światowa: nastąpiło przekształcenie Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową.
• 1945:
  • Armia Czerwona wyzwoliła obóz koncentracyjny Gross-Rosen.
  • powołano Biuro Odbudowy Stolicy.
  • została wyzwolona Piła.
• 1946:
  • przeprowadzono pierwszy po wojnie spis powszechny.
  • rozpoczęto akcję wysiedlania ludności niemieckiej z terytorium Polski.
• 1948 – odbył się pierwszy mecz reprezentacji Polski w piłce siatkowej kobiet z Czechosłowacją.
• 1950 – ogłoszono wyroki w sprawie oskarżonych o szpiegostwo obywateli polskich i francuskich (sprawa Robineau).
• 1973 – premiera filmu Kopernik.
• 1977 – oddano do użytku pierwszy blok mieszkalny na największym opolskim osiedlu im. ZWM (obecnie Armii Krajowej).
• 1992 – Lech Kaczyński został prezesem NIK.
• 1993 – w Zakopanem zakończyła się Uniwersjada Zimowa.
• 1995 – odbył się pogrzeb szczątków króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w katedrze św. Jana w Warszawie.
• 1998 – katastrofa lotnicza na jeziorze Śniardwy: 7 osób zginęło po uderzeniu śmigłowca Mi-2 o taflę jeziora.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Bitwa o Arica - największa z bitew chilijsko-boliwijskiej wojny o saletrę na obrazie Juana Lepiani

14 lutego 1956 rozpoczął się XX Zjazd KPZR na którym Nikita Chruszczow wygłosi referat krytykujący kult jednostki. Na zdjęciu Nikita Chruszczow (po lewej) i Józef Stalin (po prawej)

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
14 lutego

•  44 p.n.e. – Gajusz Juliusz Cezar został obwołany przez senat Republiki Rzymskiej dyktatorem wieczystym, najwyższym kapłanem, imperatorem i ojcem ojczyzny.
•   842 – Ludwik Niemiecki i Karol II Łysy sprzysięgli się w Strasburgu przeciwko swojemu bratu Lotarowi.
• 1014 – papież Benedykt VIII uznał Henryka II królem Niemiec.
• 1130 – inauguracja pontyfikatu papieża Innocentego II.
• 1349 – w Strasburgu dokonano masakry około 2 tys. Żydów. 900 z nich zostało spalonych żywcem.
• 1556 – Thomas Cranmer został ogłoszony heretykiem.
• 1743 – Henry Pelham został wybrany premierem Zjednoczonego Królestwa.
• 1779 – James Cook został zabity przez tubylców na Sandwichu Południowym.
• 1797 – Brytyjczycy pokonali flotę hiszpańską w bitwie koło Przylądka św. Wincentego.
• 1803 – prezes Sądu Najwyższego USA John Marshall ogłosił, iż jakakolwiek uchwała Kongresu USA, która byłaby sprzeczna z konstytucją, nie ma mocy prawnej.
• 1804 – w Serbii wybuchło powstanie antytureckie pod wodzą Jerzego Czarnego.
• 1814 – wojny napoleońskie: zdecydowane zwycięstwo wojsk francuskich nad Prusakami w bitwie pod Vauchamps.
• 1849 – w Nowym Jorku zrobiono po raz pierwszy w historii zdjęcie amerykańskiemu prezydentowi Jamesowi Knoxowi Polkowi.
• 1854 – Teksas został połączony linią telegraficzną z resztą kraju.
• 1859 – Oregon stał się 33. stanem USA.
• 1876 – Alexander Graham Bell zgłosił w biurze patentowym swój wynalazek – telefon.
• 1879 – wybuchła wojna saletrzana, wojska chilijskie zajmują boliwijską Antofagastę.
• 1880 – w Filadelfii został założony Związek Narodowy Polski; jedna z najstarszych organizacji polonijnych w USA.
• 1895 – premiera w londyńskim St. James's Theatre komedii Oscara Wilde'a Bądźmy poważni na serio (ang. The Importance of Being Earnest).
• 1900 – początek kontrofensywy wojsk brytyjskich w czasie drugiej wojny burskiej.
• 1903 – utworzono Departament Handlu Stanów Zjednoczonych.
• 1912 – Arizona stała się 48. stanem USA.
• 1912 – w Groton (Connecticut) została zlecona budowa pierwszej łodzi podwodnej o napędzie Diesla.
• 1918 – ZSRR przyjął oficjalnie kalendarz gregoriański (1 lutego wg kalendarza juliańskiego).
• 1919 – prezydent USA Woodrow Wilson przedstawił projekt Ligi Narodów.
• 1920 – w Chicago została założona League of Women Voters.
• 1929 – masakra w Dzień św. Walentego (ang. St. Valentine's Day massacre) – banda Al Capone dokonała zbiorowego morderstwa na członkach rywalizującego z nimi gangu Bugsy Morana.
• 1943 – II wojna światowa: został wyzwolony Rostów nad Donem.
• 1943 – Tunezja: w pobliżu przełęczy Faid oddziały amerykańskie gen. Kennetha Andersona zostały zaatakowane przez wojska niemieckie pod dowództwem Erwina Rommla.
• 1944 – wybuchło powstanie antyjapońskie na Jawie.
• 1945 – prezydent Franklin Roosevelt i król Arabii Saudyjskiej Abd al-Aziz ibn Saud spotkali się na pokładzie okrętu USS Quincy, podpisując m.in. porozumienie o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych.
• 1946 – rząd Clementa Attlee znacjonalizował Bank of England.
• 1946 – na Uniwersytecie Pensylwanii został zaprezentowany ENIAC, komputer, skonstruowany w latach 1943-1945 przez J.P. Eckerta i J. W. Mauchly'ego.
• 1949 – pierwsze w historii posiedzenie parlamentu izraelskiego – Knesetu.
• 1950 – Moskwa: podpisano radziecko-chiński traktat sojuszniczy.
• 1952 – otwarto VI Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Oslo.
• 1956 – rozpoczął się XX Zjazd KPZR.
• 1961 – w laboratorium w Berkley w USA został po raz pierwszy otrzymany w sposób syntetyczny pierwiastek chemiczny lorens.
• 1966 – zdewaulowano walutę australijską.
• 1967 – podpisano Traktat o Zakazie Broni Nuklearnej w Ameryce Łacińskiej i Karaibach.
• 1972 – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 20.
• 1974 – Somalia została przyjęta do Ligi Państw Arabskich.
• 1975 – ustanowiono najwyższe australijskie odznaczenie – Order of Australia.
• 1979 – w Kabulu ekstremiści muzułmańscy porwali ambasadora USA w Afganistanie Adolpha Dubsa. Dyplomata został śmiertelnie zraniony w czasie strzelaniny pomiędzy porywaczami a siłami policji.
• 1981 – Dublin: 48 osób zginęło, a 214 zostało rannych w pożarze klubu nocnego The Stardust.
• 1985 – reporter CNN Jeremy Levin został wypuszczony z libańskiego więzienia.
• 1989 – ajatollah Chomeini ogłosił fatwę nakazującą muzułmanom zabić Salmana Rushdiego.
• 1989 – na orbicie okołoziemskiej został umieszczony pierwszy z 24 satelitów z systemu GPS.
• 1990 – sonda kosmiczna Voyager 1 wykonała ostatnią serię zdjęć układu słonecznego.
• 1992 – fiński skoczek Toni Nieminen zdobył złoty medal na igrzyskach olimpijskich w Albertville, stając się tym samym najmłodszym mistrzem olimpijskim w historii olimpiad zimowych.
• 1996 – katastrofa chińskiej rakiety Długi Marsz 3B, zginęło 5 osób, 57 zostało rannych.
• 1998 – Kamerun: 220 osób zginęło w wyniku eksplozji cystern kolejowych z benzyną.
• 2003 – uśpiono owcę Dolly, pierwszego sklonowanego ssaka.
• 2004 – w Moskwie zawalił się dach ogromnego krytego parku wodnego. Zginęło 25 osób, rannych zostało 100.
• 2005 – były premier Libanu Rafiq Hariri zginął wraz z 22 osobami w zamachu w Bejrucie.
• 2008 – na Northern Illinois University w mieście DeKalb szaleniec zastrzelił 5 i ranił 16 osób, a następnie popełnił samobójstwo.

[edytuj] Urodzili się

• 1404 – Leone Battista Alberti, włoski architekt, matematyk, filozof (zm. 1472)
• 1483 – Babur, władca Imperium Mogołów w Indiach (zm. 1530)
• 1490 – Valentin Trozendorf, śląski pedagog, teolog protestancki (zm. 1556)
• 1652 – Kamil Tallard, marszałek Francji (zm. 1728)
• 1757 – Kazimierz Nestor Sapieha, książę, polski generał artylerii litewskiej, marszałek Sejmu Czteroletniego (zm. 1798)
• 1763 – Jean Victor Marie Moreau, francuski generał (zm. 1813)
• 1766 – Thomas Malthus, brytyjski ekonomista (zm. 1834)
• 1818 – Gustaw Ehrenberg, polski pisarz (zm. 1895)
• 1829 – Jean Dufresne, niemiecki szachista (zm. 1893)
• 1851 – Walenty Dec, polski kompozytor, organista (zm. 1938)
• 1864 – Robert Park, amerykański socjolog (zm. 1944)
• 1869 – Charles Thomson Rees Wilson, szkocki fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1959)
• 1874 – Pierre Aubry, francuski historyk muzyki (zm. 1910)
• 1878 – Alfons Kühn, polski inżynier, polityk, minister komunikacji (zm. 1944)
• 1882 – Ignacy Friedman, polski pianista (zm. 1948)
• 1891 – Erich Engel, niemiecki reżyser filmowy (zm. 1966)
• 1892 – Janusz Albrecht, polski wojskowy (zm. 1941)
• 1892 – Tadeusz Pełczyński, polski wojskowy (zm. 1985)
• 1894 – Jack Benny, amerykański aktor (zm. 1974)
• 1895 – Max Horkheimer, niemiecki filozof, socjolog (zm. 1973)
• 1898 – Fritz Zwicky, szwajcarski astronom (zm. 1974)
• 1902 – Ruben Awanesow, rosyjski rusycysta, fonetyk, dialektolog (zm. 1982)
• 1905 – Thelma Ritter, amerykańska aktorka (zm. 1969)
• 1910 – Henryk Borowski, polski aktor (zm. 1991)
• 1910 – Zbigniew Mitzner, polski felietonista, publicysta, dziennikarz (zm. 1968)
• 1911 – Willem Johan Kolff, holenderski lekarz, wynalazca hemodializy (zm. 2009)
• 1912 – Kees van Iersel, holenderski reżyser filmowy (zm. 1998)
• 1913 – Jimmy Hoffa, amerykański działacz związkowy (zm. 1975)
• 1914 – Norman Von Nida, australijski golfista (zm. 2007)
• 1916 – Masaki Kobayashi, japoński reżyser filmowy (zm. 1996)
• 1917 – Herbert Hauptman, amerykański matematyk, chemik, laureat Nagrody Nobla
• 1918 – Andrzej Benesz, polski polityk, przewodniczący Stronnictwa Demokratycznego, wicemarszałek Sejmu PRL (zm. 1976)
• 1920 – Józef Ryszka, polski poeta, żołnierz AK (zm. 1943)
• 1925 – James Murdoch MacGregor, szkocki pisarz
• 1927 – Lois Maxwell, kanadyjska aktorka (zm. 2007)
• 1929 – Anatolij Bobrowski, rosyjski reżyser filmowy
• 1929 – Jerzy Kaczmarek, polski aktor (zm. 1995)
• 1929 – Roman Kłosowski, polski aktor
• 1929 – Vic Morrow, amerykański aktor (zm. 1982)
• 1931 – De Sordi, brazylijski piłkarz, reprezentant Brazylii, mistrz świata
• 1932 – Harriet Andersson, szwedzka aktorka
• 1932 – Alexander Kluge, niemiecki reżyser filmowy
• 1933 – Míla Myslíková, czeska aktorka (zm. 2005)
• 1935 – Krystyna Sienkiewicz, polska aktorka
• 1936 – Anna German, polska piosenkarka, kompozytorka (zm. 1982)
• 1939 – Andrzej Skoczylas, polski malarz, grafik, scenograf
• 1940 – Andrzej Werner, polski eseista, krytyk literacki
• 1941 – Aleksander Bentkowski, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości
• 1942 – Ricardo Rodriguez, meksykański kierowca wyścigowy (zm. 1962)
• 1942 – Andrew Robinson, amerykański aktor
• 1942 – Piotr Szczepanik, polski piosenkarz, kompozytor
• 1944 – Ronnie Peterson, szwedzki kierowca wyścigowy (zm. 1978)
• 1944 – Carl Bernstein, amerykański dziennikarz
• 1944 – Alan Parker, angielski reżyser filmowy
• 1945 – Jan Adam II, książę Liechtensteinu
• 1946 – Bernard Dowiyogo, naurański polityk, prezydent Nauru (zm. 2003)
• 1946 – Krzysztof Gordon, polski aktor
• 1946 – Gregory Hines, amerykański aktor (zm. 2003)
• 1946 – Piotr Kaczkowski, polski dziennikarz, prezenter muzyczny
• 1947 – Majgul Axelsson, szwedzka pisarka, dziennikarka
• 1947 – Tim Buckley, amerykański muzyk (zm. 1975)
• 1947 – Janusz Jagucki, polski duchowny ewangelicki, biskup, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
• 1947 – Phạm Tuân, wietnamski kosmonauta
• 1951 – Kevin Keegan, angielski piłkarz, trener piłkarski
• 1956 – Martin Crimp, brytyjski pisarz, scenarzysta teatralny i tłumacz
• 1957 – Wojciech Nowak, polski reżyser filmowy
• 1958 – Smbat Lputian, ormiański szachista
• 1960 – Walt Poddubny, kanadyjski hokeista, trener (zm. 2009)
• 1960 – Meg Tilly, kanadyjska aktorka
• 1967 – Manuela Malejewa, bułgarska tenisistka
• 1970 – Geir Helgemo, norweski brydżysta
• 1972 – Rob Thomas, amerykański muzyk zespołu Matchbox Twenty
• 1973 – Siergiej Tiwiakow, białoruski szachista
• 1974 – Philippe Léonard, belgijski piłkarz
• 1974 – Valentina Vezzali, włoska florecistka
• 1975 – Leandro, brazylijski piłkarz
• 1977 – Cadel Evans, australijski kolarz szosowy
• 1979 – Spider Loc, amerykański raper
• 1979 – Jocelyn Quivrin, francuski aktor (zm. 2009)
• 1984 – Edelfa Chiara Masciotta, Miss Włoch 2005
• 1985 – Laura Samojłowicz, polska aktorka
• 1985 – Aleksandr Wołkow, rosyjski siatkarz
• 1988 – Asia Nitollano, amerykańska wokalistka zespołu The Pussycat Dolls

[edytuj] Zmarli

•   869 – Cyryl, święty, grecki misjonarz (ur. ok. 826)
• 1009 – Bruno z Kwerfurtu, święty, niemiecki benedyktyn, arcybiskup misyjny, męczennik (ur. ok. 974)
• 1140 – Sobiesław I, książę Czech (ur. po 1065)
• 1317 – Małgorzata Francuska, królowa Anglii, żona króla Edwarda I (ur. 1275)
• 1393 – Elżbieta Pomorska, cesarzowa Niemiec, żona Karola IV Luksemburskiego (ur. 1347)
• 1400 – Ryszard II, król Anglii (ur. 1367)
• 1571 – Benvenuto Cellini, florencki rzeźbiarz, złotnik, medalier, pisarz (ur. 1500)
• 1780 – Sir William Blackstone, angielski prawnik, sędzia (ur. 1723)
• 1779 – James Cook, angielski kapitan, żeglarz, odkrywca (ur. 1728)
• 1791 – Franciszek Salezy Jezierski, polski pisarz, publicysta polityczny (ur. 1740)
• 1808 – Izabella Elżbieta Branicka, siostra króla Stanisława Augusta, żona hetmana Jana Klemensa Branickiego (ur. ok. 1730)
• 1817 – Onufry Kopczyński, polski ksiądz, pedagog, prekursor badań nad polską gramatyką (ur. 1735)
• 1919 – Wiktor Gomulicki, polski pisarz, publicysta (ur. 1848)
• 1942 – Mirosław Ferić, polski pilot, as myśliwski Dywizjonu 303 (ur. 1915)
• 1943 – David Hilbert, niemiecki matematyk (ur. 1862)
• 1943 – Aleksander Meysztowicz, polski polityk, minister (ur. 1864)
• 1945 – Otto Kittel, niemiecki pilot (ur. 1917)
• 1962 – Stefan Miler, legionista, pedagog, założyciel ogrodu zoologicznego w Zamościu (ur. 1888)
• 1967 – Sig Ruman, niemiecki aktor (ur. 1884)
• 1970 – Arthur Edeson, amerykański operator filmowy (ur. 1891)
• 1970 – Henry Stradling, amerykański operator filmowy (ur. 1901)
• 1971 – Seth Holt, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1923)
• 1975 – Roman Gesing, polski leśnik, polityk, minister leśnictwa i przemysłu drzewnego (ur. 1903)
• 1975 – Sir P.G. Wodehouse, brytyjski pisarz (ur. 1881)
• 1978 – Claude Binyon, amerykański reżyser filmowy (ur. 1905)
• 1982 – Franciszek Gesing, polski ekonomista, polityk, działacz ludowy, członek Rady Państwa PRL (ur. 1904)
• 1983 – Władysław Krasnowiecki, polski aktor (ur. 1900)
• 1986 – Hanna Małkowska, polska aktorka (ur. 1903)
• 1988 – Frederick Loewe, amerykański kompozytor pochodzenia austriackiego (ur. 1901)
• 1989 – Vincent Crane, brytyjski pianista zespołu Atomic Rooster (ur. 1943)
• 1989 – Wincent Żuk-Hryszkiewicz, białoruski polityk, prezydent Białoruskiej Republiki Ludowej (1970-82) (ur. 1903)
• 1991 – Jerzy Dąbrowski, polski duchowny katolicki, biskup gnieźnieński (ur. 1931)
• 1991 – Gabriel Nehrebecki, polski aktor (ur. 1937)
• 1993 – Lester Wilson, amerykański tancerz, choreograf (ur. 1942)
• 1995 – Michael Gazzo, amerykański aktor (ur. 1923)
• 1995 – Michael Anthony, brytyjski aktor (ur. 1911)
• 1996 – Mark Venturini, amerykański aktor (ur. 1961)
• 1996 – Bob Paisley, angielski trener piłkarski (ur.1919)
• 1999 – John Ehrlichman, amerykański polityk, pisarz, doradca prezydenta Richarda Nixona (ur. 1925)
• 2002 – Nándor Hidegkuti, węgierski piłkarz, reprezentant Węgier (ur. 1922)
• 2004 – Bolesław Dubicki, polski zapaśnik, trener zapasów, uczestnik Igrzysk Olimpijskich (ur. 1934)
• 2004 – Marco Pantani, włoski kolarz szosowy (ur. 1970)
• 2004 – Marcin Rumiński, polski filmowiec, dziennikarz, pisarz, podróżnik (ur. 1972)
• 2005 – Rafiq Hariri, libański polityk, premier Libanu (ur. 1944)
• 2006 – Shoshana Damari, izraelska piosenkarka (ur. 1923)
• 2007 – Emmett Williams, amerykański poeta (ur. 1925)
• 2008 – Helmut Foreiter, polski piłkarz i trener piłkarski (ur. 1958)
• 2008 – Antoni Heda, polski dowódca wojskowy, generał brygady, dowódca oddziałów partyzanckich ZWZ i AK (ur. 1916)
• 2008 – Perry Lopez, amerykański aktor (ur. 1931)
• 2008 – Zygmunt Nieciecki, polski artysta grafik, modelarz znaków wodnych, wieloletni pracownik PWPW (ur. 1918)
• 2009 – Andrzej Ancuta, polski reżyser, operator filmowy (ur. 1919)
• 2010 – Dick Francis, brytyjski pisarz (ur. 1920)
• 2010 – Olgierd Jędrzejczyk, polski dziennikarz (ur. 1930)
• 2010 – Jerzy Turek, polski aktor (ur. 1934)

Przypisy