1946

rok 1946 / MCMXLVI XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1944 « 1945 « 1946 » 1947 » 1948

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zdarzenia astronomiczne
6 Nagrody Nobla
7 Zobacz też
8 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

3 stycznia – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o nacjonalizacji przemysłu (początek likwidacji prywatnej własności).
5 stycznia – w Warszawie wyruszył w trasę pierwszy trolejbus.
8 stycznia – odbyła się premiera Zakazanych piosenek, pierwszego polskiego powojennego filmu.
13 stycznia – w Warszawie wznowił działalność Teatr Polski.
13-16 stycznia – odbyły się obrady V Kongresu Stronnictwa Ludowego (prokomunistycznego).
18 stycznia – w Gdyni odtworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej.
19 stycznia – w Gdyni otwarto pierwszą linię trolejbusową
19-22 stycznia – odbyły się obrady I Kongresu Polskiego Stronnictwa Ludowego.
29 stycznia – powołano do życia "Dalmor".
14 lutego
- rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności niemieckiej z terytorium Polski.
- miał miejsce pierwszy po wojnie sumaryczny spis ludności mający na celu ustalenie zasobów ludnościowych państwa oraz ich rozmieszczenie w nowych granicach państwowych po stratach wojennych i masowych przemieszczeniach ludności.
14-20 lutego – z wizytą w Warszawie przebywał Josip Broz Tito.
21 lutego – utworzono Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO).
22 lutego – Polskie Stronnictwo Ludowe odrzuciło propozycję komunistów utworzenia przez wszystkie partie polityczne wspólnego bloku wyborczego.
8 marca – wydano dekret, na mocy którego na własność państwa polskiego przeszły wszelkie majątki Rzeszy Niemieckiej i Wolnego Miasta Gdańska oraz ich obywateli.
15 marca – powstał Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej zrzeszający przedstawicieli: SN, WiN, PPS-WRN i Stronnictwa Niezawisłości Narodowej.
22 marca – powstał klub piłkarski Górnik Wałbrzych.
marzec – powstał klub piłkarski KGHM Zagłębie Lubin.
4 kwietnia – została uchwalona ustawa o nacjonalizacji banków.
13 kwietnia – w Szczecinie podczas zlotu młodzieży "Trzymamy straż nad Odrą" harcerze skandując nazwisko Mikołajczyk, nie dopuścili do przemówienia Bieruta.
27 kwietnia – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o przeprowadzeniu referendum ludowego.
2 maja – UB spaliło wieś Wąwolnica (Lubelszczyzna) z powodu wsparcia PSL przez jej mieszkańców (3 osoby zginęły).
3 maja – w Krakowie komunistyczne władze brutalnie stłumiły demonstrację przeprowadzoną w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja (kilkaset osób, gł. studentów, zostało aresztowanych).
3 maja - grupa żołnierzy NSZ pod dowództwem Henryka Flame demonstracyjnie zajęła Wisłę i urządziła w niej defiladę.
maj - powstał klub piłkarski Zawisza Bydgoszcz.
13 czerwca – wprowadzono mały kodeks karny. Dekret o „przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa” przewidywał karanie za przynależność do tajnej organizacji oraz rozpowszechnianie fałszywych wiadomości.
27 czerwca – kpt. Stanisław Sojczyński ps. Warszyca, przywódca kilkutysięcznej organizacji Konspiracyjne Wojsko Polskie, aresztowany przez UB.
30 czerwca – odbyło się referendum ludowe, sfałszowane przez władze komunistyczne (30% mieszkańców głosowało 3 x nie!).
4 lipca – w Kielcach miał miejsce pogrom Żydów (zamordowano 42 osoby) - miał on odwrócić uwagę międzynarodowej opinii publicznej od sfałszowanego referendum.
5 lipca – została wprowadzona prewencyjna cenzura prasowa. Został powołany Urząd Kontroli Prasy.
9 lipca – Artur Greiser, w czasie II wojny światowej naczelnik Kraju Warty, został skazany na karę śmierci.
14 lipca – w Poznaniu miała miejsce ostatnia publiczna egzekucja w Polsce, gdzie na stokach cytadeli powieszono nazistowskiego zbrodniarza, Reichstatthaltera Kraju Warty Artura Greisera.
10 sierpnia – w Gdańsku miał miejsce strajk 2000 dokerów w Porcie Gdańskim.
10 września – napad UPA na Łodzinę, Hłomczę i Witryłów.
21 września – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o Trzyletnim Planie Odbudowy Kraju.
22 września – Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę – Ordynacja wyborcza do Sejmu Ustawodawczego.
26 września – generał Władysław Anders i 75 innych wyższych oficerów zostało przez komunistyczne władze Polski pozbawionych polskiego obywatelstwa.
28 września – na stacji Łódź Kaliska wydarzyła się katastrofa kolejowa, w której zginęło 21 osób, a ponad 40 zostało rannych.
1 października – katastrofa kolejowa na stacji Szczecin Turzyn: 7 osób zginęło, a 15 zostało rannych w wyniku zderzenia dwóch składów.
6 października – powstała Politechnika Krakowska.
20 października – w kościołach odczytano "Orędzie Episkopatu Polskiego ws. wyborów".
1 listopada – Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie.
1 grudnia – powstała Szkoła Inżynierska w Szczecinie, przekształcona później w Politechnikę Szczecińską.
2 grudnia – oddziały UPA wysadziły 8 mostów kolejowych na odcinku Zagórz – Szczawne.
10 grudnia – Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie wydał 6 wyroków śmierci na przywódców Narodowych Sił Zbrojnych.
28 grudnia – w Szegdach popełnił samobójstwo kpt. Józef Zadzierski ("Wołyniak"). Po jego śmierci dowództwo nad oddziałem przejął jego dotychczasowy zastępca, Adam Kusz ("Adam").
Kolejny rok walk polsko-ukraińskich.
Wydano dekret o majątkowym prawie małżeńskim oparty na projekcie Lutostańskiego z 1937 r.
Wracają zrabowane w czasie wojny dzieła sztuki: Ołtarz Wita Stwosza, Kodeks Baltazara Behema oraz inne, w sumie zajmując 26 wagonów.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

3 stycznia – wprowadzono przymusowy zarząd francuski nad kopalniami w Zagłębiu Saary.
10 stycznia
- w Londynie otwarto pierwsze Zgromadzenie Ogólne ONZ, uczestniczyli w nim reprezentanci 51 państw.
- przedstawiciele dowództwa chińskiej armii ludowo-wyzwoleńczej i wojsk Guomindangu podpisali zawieszenie broni.
11 stycznia – proklamowano Ludową Republikę Albanii.
17 stycznia – po raz pierwszy zebrała się Rada Bezpieczeństwa ONZ.
19 stycznia – na mocy porozumienia aliantów w Tokio utworzono Międzynarodowy Trybunał dla Dalekiego Wschodu.
24 stycznia – Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych opowiedziało się za utworzeniem Komisji do spraw Energii Atomowej.
30 stycznia – proklamowano Republikę Węgierską.
1 lutego – Trygve Lie z Norwegii został wybrany pierwszym sekretarzem generalnym ONZ.
9 lutego – Józef Stalin wygłosił zimnowojenne przemówienie.
14 lutego – rząd Clementa Attlee znacjonalizował Bank of England.
15 lutego
- oficjalnie został zaprezentowany ENIAC, do 1975 roku uważany za pierwszy komputer na świecie.
- odbył się pierwszy lot samolotu pasażersko-transportowego Douglas DC-6.
24 lutego – Juan Perón wygrał wybory prezydenckie w Argentynie.
26 lutego – Konrad Adenauer został wybrany na stanowisko przewodniczącego CDU.
5 marca – w przemówieniu w Fulton (USA) Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia "żelazna kurtyna", co przyjmuje się za początek "zimnej wojny".
6 marca – Wietnam i Francja podpisały porozumienie, uznając Republikę Wietnamu za państwo wolne.
31 marca – rozpoczęła się wojna domowa w Grecji.
18 kwietnia – oficjalnie została rozwiązana Liga Narodów.
21 kwietnia – w Niemczech w radzieckiej strefie utworzono prokomunistyczną partię SED (Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności).
29 kwietnia – rozpoczął się proces japońskich zbrodniarzy wojennych w Tokio.
30 kwietnia – Łużycka Rada Narodowa wystosowuje petycję do polskiego rządu z prośbą o pomoc dla Serbołużyczan.
7 maja – Masaru Ibuka i Akio Morita założyli spółkę Tokyo Telecommunications Engineering znaną do dziś jako koncern Sony.
5 czerwca – na pokazie letniej mody w Paryżu po raz pierwszy zaprezentowano dwuczęściowy damski kostium kąpielowy, określany później nazwą "bikini".
12 czerwca – abdykował król Włoch Humbert II.
18 czerwca – proklamowano republikę we Włoszech.
4 lipca – proklamowano Republikę Filipin.
5 lipca – w Paryżu pierwszy raz zaprezentowano publicznie kostium bikini.
21 lipca – samolot XFD-1 Phantom, (pilot ppłk James Davidson) dokonał pierwszego w historii udanego lądowania odrzutowca na lotniskowcu (USS Franklin D. Roosevelt).
25 lipca – została przeprowadzona podwodna próba wybuchu bomby atomowej na atolu Bikini.
30 lipca – w Moskwie został rozwiązany Związek Patriotów Polskich.
1 sierpnia – w USA została utworzona Komisja Energii Atomowej.
8 sierpnia – w Bułgarii zniesiono monarchię.
5 września – została zacieśniona współpraca między amerykańską i brytyjską strefą okupacyjną w Niemczech.
6 września – Sekretarz stanu USA James F. Byrnes w przemówieniu w Stuttgarcie zapowiedział utrzymanie obecności wojsk amerykańskich w Niemczech; uznał granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej za tymczasową.
15 września
- proklamowano Ludową Republikę Bułgarii.
- w Brnie sprinterka Stanisława Walasiewicz ustanowiła rekord Polski w biegu płotkarskim na 80 m wynikiem 12,2 s.
17 września
- rozpoczęła się wojna domowa w Grecji.
- Winston Churchill przedstawił w Zurychu koncepcję integracji zachodnioeuropejskiej, opartej na współpracy francusko-niemieckiej.
19 września
- z Islandii zostały wycofane wojska amerykańskie.
- Winston Churchill wygłosił przemówienie w Zurychu, w którym nawoływał do utworzenia "Stanów Zjednoczonych Europy".
20 września – rozpoczął się pierwszy Festiwal Filmowy w Cannes.
30 września i 1 października – ogłoszono wyrok Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze.
13 października – Francja przyjęła konstytucję IV Republiki.
16 października – na podstawie wyroków zapadłych w procesach norymberskich dokonano egzekucji dziesięciu hitlerowskich zbrodniarzy wojennych.
1 listopada – w pierwszym meczu w historii NBA New York Knicks pokonali Toronto Huskies 68-66.
4 listopada – Republikanie zwyciężyli w wyborach do Kongresu Stanów Zjednoczonych.
16 listopada – utworzenie UNESCO.
19 listopada – Afganistan, Islandia oraz Szwecja stały się członkami ONZ.
2 grudnia – utworzono Bizonię z połączenia stref okupacyjnych amerykańskiej i brytyjskiej.
11 grudnia – powstał UNICEF.
14 grudnia – Zgromadzenie Ogólne ONZ obrało za swą siedzibę Nowy Jork.
31 grudnia – Harry Truman ogłosił zakończenie amerykańskich działań wojennych podczas II wojny światowej.