1949

rok 1949 / MCMXLIX XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1947 « 1948 « 1949 » 1950 » 1951

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Nagrody Nobla
6 Zobacz też
7 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

1 stycznia
- w handlu spożywczym zniesiono system kartkowy (jednocześnie "w niektórych okręgach wprowadzono bony tłuszczowe dla świata pracy").
- komuniści rozpoczęli tworzenie Państwowych Gospodarstw Rolnych (PGR).
16 stycznia – rozwiązanie Bundu.
20 stycznia – na zjeździe literatów w Szczecinie przyjęto za obowiązujący w literaturze tzw. socrealizm (inne środowiska twórcze także przyjęły socrealizm: plastycy 12 lutego, aktorzy 18 czerwca, kompozytorzy 5 sierpnia, a filmowcy 19 listopada).
26 stycznia
- Biuro Polityczne KC PZPR powołało specjalną komisję międzyresortową do opracowania metodologii uderzenia w Kościół katolicki
- podpisanie układu o przyjaźni i współpracy z Rumunią.
4 lutego – Sejm uchwalił ustawę o Funduszu Wczasów Pracowniczych.
7 lutego – ukazał się pierwszy numer czasopisma młodzieżowego Świat Młodych.
12 lutego – utworzono Państwowe Gospodarstwa Rolne.
15 lutego – ukazało się pierwsze wydanie Gazety Krakowskiej.
7 kwietnia – ustawa o likwidacji analfabetyzmu.
27 kwietnia – ustawa o ustroju sądów powszechnych i postępowaniu karnym. Wprowadzenie ławników sądowych.
12 maja – przedzierając się przez okrążenie oddziałów NKWD zginął ppor. Anatol Radziwonik ps. Olech, ostatni dowódca zorganizowanych struktur polskiego podziemia niepodległościowego na ziemi nowogródzkiej.
12–13 maja – powstało Towarzystwo Przyjaciół Dzieci.
21 maja – kpt. Zdzisław Broński ps. Uskok, dowódca oddziałów partyzanckich Inspektoratu Lubelskiego WiN, kawaler Virtuti Militari, otoczony przez siły bezpieczeństwa popełnił samobójstwo.
1 czerwca – na II Kongresie Związków Zawodowych powołano Centralna Rada Związków Zawodowych.
5 czerwca – kpt. Emilia Malessa ps. Marysia, oficer AK, więziona przez UB od jesieni 1945, popełniła samobójstwo.
23 czerwca – rozpoczęto budowę Nowej Huty.
4 lipca – początek akcji przeglądu bibliotek (wykaz ksiąg "podlegających wycofaniu" obejmował: dzieła wszystkie 14 autorów, 457 tytułów indywidualnych i 61 zbiorowych, 563 książki dla dzieci).
11 lipca – Adam Doboszyński, znany działacz Stronnictwa Narodowego, w pokazowym procesie został skazany na karę śmierci.
14 lipca – prasa doniosła o cudzie w Lublinie (łzy na obrazie Matki Bożej), do miasta przybyły tysiące pielgrzymów, co zainicjowało antyreligijną kampanię z udziałem Związku Literatów Polskich.
22 lipca – oddano do użytku Trasę W-Z w Warszawie.
2 sierpnia – ustanowiono odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej i Order Sztandaru Pracy.
5 sierpnia – wydano dekret o ochronie wolności sumienia i wyznania.
20 sierpnia – Zdobysław Stawczyk ustanowił rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 21,2 s.
2 września – powołano Związek Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) - kombatancką organizację, poza którą pozostawali żołnierze AK, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i więźniowie łagrów.
14 września – zostali rozstrzelani w krakowskim więzieniu: jezuita Władysław Gurgacz, Stefan Balicki i Stanisław Szajna (członkowie Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej).
15 września – rozpoczął się IV Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
30 września – rząd PRL zerwał stosunki dyplomatyczne z Jugosławią.
1 października – otwarto dla ruchu odbudowaną po zniszczeniach wojennych ulicę Nowy Świat w Warszawie.
1–2 października – pierwszy zjazd Związku Bojowników o Wolność i Demkorację - (ZBoWiD).
21 października – wodowano pierwszy zbudowany po wojnie w Polsce statek pełnomorski SS Sołdek.
26 października – dekret o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej.
6 listopada – powołanie Konstantego Rokossowskiego na stanowisko ministra obrony narodowej i mianowanie na stopień Marszałka Polski.
11 listopada – na III Plenum KC PZPR wezwano do wzmożenia "czujności rewolucyjnej" (zapowiedź dalszej ofensywy ideologicznej władz komunistycznych).
27-29 listopada – kongres zjednoczeniowy ludowców. Powstało Zjednoczone Stronnictwo Ludowe - (ZSL).
30 listopada
- uchwała Rady Ministrów o szczególnych uprawnieniach dla górników - Karta Górnika.
- utworzono Politechnikę Częstochowską.
1 grudnia – powstała Politechnika Białostocka.
15 grudnia – zakończono prace odwadniające na Żuławach Wiślanych zatopionych przez Niemców w 1945.
Gdańsk – początek odbudowy Głównego Miasta.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

2 stycznia – Luis Muñoz Marín został pierwszym, demokratycznie wybranym, gubernatorem Puerto Rico.
25 stycznia – w Moskwie powołano do życia Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.
14 lutego – pierwsze w historii posiedzenie parlamentu izraelskiego – Knesetu.
15 lutego – Chaim Weizmann został pierwszym prezydentem Izraela.
3 kwietnia – Kongres USA zatwierdził plan Marshalla.
4 kwietnia – powstało NATO.
18 kwietnia – proklamowano Republikę Irlandii (Éire).
20-25 kwietnia – obradował w Paryżu I Światowy Kongres Pokoju.
4 maja – zakończyła się blokada Berlina Zachodniego przez ZSRR.
5 maja – w wyniku traktatu londyńskiego powstała Rada Europy.
11 maja – Izrael został członkiem ONZ.
8 czerwca – opublikowano Rok 1984 George'a Orwella.
13 lipca – papież Pius XII wydał dekret grożący ekskomuniką wszystkim katolikom należącym do partii komunistycznej, a także z nią współpracującym.
14 lipca – pierwsza próba jądrowa w ZSRR.
19 lipca – Laos uzyskał niepodległość (od Francji).
7 sierpnia – trzęsienie ziemi w Ekwadorze, zginęło ponad 10 000 osób.
8 sierpnia – Bhutan uzyskał niepodległość.
24 sierpnia – wszedł w życie Pakt Północnoatlantycki (NATO).
29 sierpnia – w Semipałatyńsku dokonano pierwszej próbnej eksplozji rosyjskiej bomby jądrowej.
6 września – Juliana wstąpiła na tron Holandii.
7 września – powstanie Republiki Federalnej Niemiec.
12 września – Theodor Heuss został wybrany pierwszym prezydentem RFN.
15 września – Konrad Adenauer został pierwszym kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec.
22 września – przeprowadzono pierwszą próbną eksplozję ładunku nuklearnego w ZSRR.
1 października – Mao Zedong proklamował Chińską Republikę Ludową
7 października – z radzieckiej strefy okupacyjnej powstała Niemiecka Republika Demokratyczna.
2 listopada – podczas konferencji okrągłego stołu przyznano niepodległość Indonezji.
22 grudnia – Japonia zażądała zwrócenia Okinawy.
27 grudnia – królowa holenderska przyznała Indonezji suwerenność.

[edytuj] Urodzili się

12 stycznia - Andrzej Zaucha, muzyk polski, jazzman, perkusista, piosenkarz (zm. 1991)
24 stycznia
- Nikolaus Brender, niemiecki dziennikarz
- John Belushi, amerykański aktor
30 stycznia - Leszek Bugajski, polski krytyk literacki, publicysta, redaktor
4 lutego - Krzysztof Zakrzewski, polski aktor
7 lutego – Grzegorz Kędzierski, polski scenarzysta, reżyser, operator filmowy i telewizyjny
17 lutego - Fred Frith, angielski i amerykański multiinstrumentalista, związany z zespołem Henry Cow, Massacre i awangardą
9 marca - Emma Popik, polska pisarka science fiction
16 marca - Victor Garber, amerykański aktor, znany z roli Thomasa Andrewsa w filmie Titanic
18 marca - Alex Higgins, uznany snookerzysta północnoirlandzki
21 marca - Włodzimierz Szaranowicz, polski dziennikarz i komentator sportowy
22 marca - Andrzej Szuba, polski poeta, tłumacz poezji amerykańskiej, brytyjskiej i irlandzkiej
26 marca - Patrick Süskind, niemiecki pisarz
27 marca - Krzysztof Wakuliński, polski aktor
28 marca - Peter Alltschekow, polityk niemiecki
3 kwietnia - Tadeusz Drozda, polski komik i satyryk, (prowadzący program Śmiechu Warte)
15 kwietnia - Aleksandra Ziółkowska-Boehm, polska pisarka
16 kwietnia - Tomasz Marzecki, polski aktor dubbingowy, lektor i narrator
19 kwietnia - Antoni Libera, polski pisarz, tłumacz, reżyser teatralny
20 kwietnia - Jessica Lange, amerykańska aktorka filmowa
1 maja - Ewa Florczak, polska aktorka
4 maja - Graham Swift, brytyjski pisarz
9 maja - Billy Joel, amerykański wokalista rockowy i kompozytor
25 maja - Michał Kurc, polski fotografik
26 maja
- Ward Cunningham, pomysłodawca Wiki
- Philip Michael Thomas, aktor amerykański
27 maja - Zbigniew Rybczyński, reżyser i operator filmowy, laureat Oskara w 1982
1 czerwca - Teresa Sawicka, polska aktorka
3 czerwca
- Philippe Djian, francuski pisarz
- Piotr VII, cypryjski duchowny prawosławny, patriarcha Aleksandrii od 1997 (zm. 2004)
5 czerwca - Ken Follett, walijski pisarz
13 czerwca - Simon Callow, angielski aktor (Cztery wesela i pogrzeb)
14 czerwca - Harry Turtledove, amerykański autor fantastyki
18 czerwca
- Lech Kaczyński, prezydent RP, brat Jarosława Kaczyńskiego
- Jarosław Kaczyński, premier RP na V kadencję, brat Lecha Kaczyńskiego
20 czerwca - Lionel Richie, amerykański piosenkarz
22 czerwca-Meryl Streep,amerykańska aktorka filmowa i teatralna
29 czerwca - Piotr Bednarz, działacz opozycji w PRL-u (zm. 2009)
22 lipca
- Olle Schmidt, szwedzki polityk
- Wojciech Trzciński, polski kompozytor
- Lasse Virén, fiński lekkoatleta
26 lipca - Roger Taylor, brytyjski perkusista i jeden z założycieli grupy Queen
29 lipca - Jerzy Bończak, polski aktor
12 sierpnia - Mark Knopfler, szkocki muzyk, założyciel Dire Straits
16 sierpnia - Scott Asheton, amerykański perkusista
18 sierpnia - Silas Warner, programista, autor gry Castle Wolfenstein
22 sierpnia
- Andrzej Precigs, polski aktor i reżyser dubbingu
- Kazimierz Wóycicki, polski dziennikarz i publicysta
25 sierpnia
- Leszek Żuliński, polski krytyk literacki, poeta, tłumacz
- Gene Simmons, amerykański muzyk rockowy
31 sierpnia - Mieczysław Hryniewicz, polski aktor
7 września - Gloria Gaynor, amerykańska piosenkarka
11 września - Ewa Szykulska, polska aktorka
16 września - Janusz Rewiński, polski aktor
23 września - Bruce Springsteen, amerykański muzyk rockowy
24 września - Pedro Almodóvar, hiszpański reżyser i scenarzysta, podwójny zdobywca Oscara
19 października - Stanisław Gądecki, polski duchowny katolicki, arcybiskup poznański
21 października - Beniamin Netanjahu, izraelski polityk
22 października - Arsène Wenger, francuski trener piłkarski
28 października - Edite Estrela, portugalska filolog, dziennikarka, polityk
2 listopada - Lois McMaster Bujold, amerykańska pisarka science-fiction i fantasy
4 grudnia - Jeff Bridges, aktor amerykański
9 grudnia - Eugenio Alliata, włoski archeolog i palestynolog
12 grudnia - Bill Nighy, brytyjski aktor
15 grudnia - Ewa Bartnik, polska profesor genetyki
15 grudnia - Don Johnson, aktor amerykański
17 grudnia - Sotiris Kaiafas, cypryjski piłkarz
17 grudnia - Paul Rodgers, muzyk brytyjski, wokalista zespołu Queen + Paul Rodgers
22 grudnia - Maurice Gibb, muzyk brytyjski, członek zespołu Bee Gees (zm. 2003) i jego brat Robin Gibb

[edytuj] Zmarli

11 marca – Henri Giraud, francuski generał, dowódca sił francuskich w operacji "Torch" w Afryce w czasie II wojny światowej (ur. 1879)
6 maja – Stanisław Grabski, polski ekonomista i socjolog (ur. 1871)
5 czerwca – Emilia Malessa, polska żołnierz, działaczka Armii Krajowej, powstaniec warszawski (ur. 1909)
10 czerwca – Sigrid Undset, norweska powieściopisarka (ur. 1882)
8 lipca – Zdzisław Eichler, polski artysta malarz (ur. 1883)
16 sierpnia – Margaret Mitchell, amerykańska pisarka (ur. 1900)
18 sierpnia – Paul Mares, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1900)
22 sierpnia – Joseph Wittig, niemiecki profesor teologii, filozof i pisarz (ur. 1879)
8 września – Richard Strauss, niemiecki kompozytor i dyrygent muzyki okresu późnego romantyzmu (ur. 1864)
29 października – Georgij Gurdżijew, ormiański mistyk (ur. ok. 1870)
15 listopada – Henryk Kon (Sawicki), polski adwokat żydowskiego pochodzenia (ur. 1868)