25 lutego

25 lutego jest 56. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 309 (w latach przestępnych 310) dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Adam, Antonina, Bolebor, Cezariusz, Cezary, Dioskur, Donat, Gromisław, Herena, Just, Konstancjusz, Lubart, Modest, Nicefor, Papiasz, Romeusz, Serapion, Tarazjusz, Tolisław, Tolisława, Walburga, Wiktor i Wiktoryn.
• Kuwejt – Święto Niepodległości
• Polska – święto 36. Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego w Warszawie
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą^[1],^[2]:
  • św. Cezary z Nazjanzu († 369, pustelnik)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Rosjanie kapitulują pod Smoleńskiem – 1634

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
25 lutego

• 1272 – książę Władysław Opolski nadał Żorom prawa miejskie.
• 1403 – koronacja królewska drugiej żony Władysława Jagiełły – Anny Cylejskiej. Koronacji dokonał arcybiskup gnieżnieński Dobrogost.
• 1428 – Władysław Jagiełło nadał Pińczowowi prawa miejskie.
• 1656 – potop szwedzki: rozpoczęło się oblężenie twierdzy Zamość.
• 1793 – rozpoczął się kryzys bankowy, spowodowany zrujnowaniem gospodarki w wyniku wojny polsko-rosyjskiej i wprowadzeniem rządów konfederacji targowickiej.
• 1809 – książę Józef Poniatowski został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari.
• 1831 – powstanie listopadowe: stoczono bitwę pod Olszynką Grochowską.
• 1919:
  • polsko-czechosłowacki konflikt graniczny: wojsko polskie wkroczyło do Cieszyna.
  • Wielka Brytania uznała niepodległość Polski.
• 1932 – zostało założone Częstochowskie Towarzystwo Naukowe.
• 1948 – została utworzona Powszechna Organizacja "Służba Polsce".
• 1964 – Sejm PRL uchwalił Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• 1972 – premiera filmu Agent nr 1.
• 1977 – premiera filmu Człowiek z marmuru.
• 1990 – na południu kraju temperatura osiągnęła najwyższe wartości w lutym w historii pomiarów. W Krakowie zanotowano +21,0 °C, w Tarnowie +20,6 °C, w Nowym Sączu +20,3 °C, w Opolu +19,3 °C.
• 1994 – Starzyny (województwo śląskie): w wyniku zderzenia pociągów pasażerskich zginęła jedna osoba, a 7 zostało rannych.
• 2000 – premiera filmu Chłopaki nie płaczą.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•     50 – cesarz rzymski Klaudiusz zaadoptował późniejszego cesarza Nerona, nadał tytuł augusty jego matce Agryppinie Młodszej i nadał status rzymskiej kolonii jej rodzinnemu miastu – dzisiejszej Kolonii.
• 1308 – Edward II został koronowany na króla Anglii.
• 1525 – V wojna włoska: zwycięstwo wojsk habsburskich nad Francuzami w bitwie pod Pawią.
• 1570 – papież Pius V ekskomunikował królową Anglii Elżbietę I.
• 1634 – wojna polsko-rosyjska: wojska rosyjskie skapitulowały w bitwie pod Smoleńskiem.
• 1825 – została ustanowiona flaga Peru.
• 1832 – z inicjatywy Adama Jerzego Czartoryskiego została powołana brytyjska organizacja społeczna Literary Association of the Friends of Poland.
• 1837 – Thomas Davenport opatentował silnik prądu stałego.
• 1847 – został założony Uniwersytet w Iowa.
• 1848 – we Francji ogłoszono II Republikę.
• 1856 – rozpoczął się kongres paryski w celu zakończenia wojny krymskiej.
• 1912 – Maria Adelajda została wielką księżną Luksemburga.
• 1919 – Oregon jako pierwszy stan wprowadził podatek na paliwo samochodowe (1 cent/galon).
• 1921 – zajęcie Gruzji przez Rosję Radziecką i utworzenie tam republiki radzieckiej.
• 1925 – Japonia nawiązała stosunki dyplomatyczne z ZSRR.
• 1927 – wszedł w życie artykuł 58 radzieckiego kodeksu karnego, umożliwiający aresztowanie wszystkich podejrzanych o działalność kontrrewolucyjną.
• 1932 – Adolf Hitler otrzymał obywatelstwo niemieckie.
• 1941 – wszedł do służby niemiecki pancernik Tirpitz.
• 1942 – nalot na Zachodnie Wybrzeże: obrona przeciwlotnicza ostrzelała niezidentyfikowany obiekt latający, który pojawił się nad Los Angeles.
• 1947:
  • 184 osoby zginęły w katastrofie kolejowej w Japonii.
  • uchwałą Sojuszniczej Rady Kontroli Niemiec ogłoszono likwidację państwa pruskiego.
• 1948 – komuniści objęli władzę w Czechosłowacji.
• 1954 – Syria: koniec dyktatury wojskowej pułkownika Abida al-Sziszakli.
• 1955 – została utworzona diecezja helsińska.
• 1956 – Nikita Chruszczow podczas XX Zjazdu KPZR wygłosił referat O kulcie jednostki i jego następstwach.
• 1964:
  • amerykański bokser Cassius Clay został po raz pierwszy zawodowym mistrzem świata w wadze ciężkiej.
  • połączono Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Euratom.
• 1965 – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego McDonnell Douglas DC-9.
• 1969 – Jan Zajíc, 18-letni czechosłowacki uczeń, dokonał aktu samospalenia. Pomiędzy styczniem a kwietniem 1969 w ramach protestu przeciw proradzieckiej polityce władz Czechosłowacji prób samobójstwa dokonało 26 osób, zmarło 7 osób.
• 1977 – w pożarze nieistniejącego już moskiewskiego hotelu Rossija zginęły 42 osoby, ponad 50 zostało rannych.
• 1986:
  • filipiński dyktator Ferdinand Marcos opuścił kraj. Funkcję prezydenta objęła liderka opozycji Corazon Aquino.
  • została ustanowiona flaga Haiti.
• 1991 – I wojna w Zatoce Perskiej: 28 amerykańskich żołnierzy zginęło, a 97 zostało rannych w wyniku upadku irackiej rakiety Scud na koszary w saudyjskim Dhahranie.
• 1992 – wojska armeńskie dokonały masakry kilkuset Azerów w okolicy Xocalı, w zachodnim Azerbejdżanie.
• 1994 – żydowski osadnik Baruch Goldstein otworzył ogień do modlących się w Grocie Praojców w Hebronie Palestyńczyków, zabijając 29 osób.
• 1996 – w zamachu samobójczym Hamasu na autobus w Jerozolimie zginęło 26 osób, 80 zostało rannych.
• 2000 – papież Jan Paweł II odprawił mszę św. na stadionie w Kairze w Egipcie oraz spotkał się z Szenudą III.
• 2004 – premiera filmu Pasja.
• 2006:
  • populacja świata osiągnęła 6,5 miliarda.
  • Tomasz Sikora zdobył srebrny medal w biegu biathlonowym na 15 km, w trakcie igrzysk olimpijskich w Turynie.
• 2007 – europejska sonda kosmiczna Rosetta przeleciała w odległości 250 km od Marsa.
• 2009 – katastrofa samolotu Boeing 737-800 w Amsterdamie – zginęło 9 osób, a 50 zostało rannych.
• 2010 – Wiktor Janukowycz został prezydentem Ukrainy.

[edytuj] Urodzili się

• 1398 – Xuande, cesarz Chin (zm. 1435)
• 1643 – Ahmed II, sułtan Turcji (zm. 1695)
• 1707 – Carlo Goldoni, włoski komediopisarz (zm. 1793)
• 1725 – Nicolas-Joseph Cugnot, francuski wynalazca (zm. 1804)
• 1778 – José de San Martín, argentyński generał, bojownik o niepodległość (zm. 1850)
• 1816 – Giovanni Morelli, włoski historyk, krytyk sztuki (zm. 1891)
• 1841 – Auguste Renoir, francuski malarz (zm. 1919)
• 1842 – Karol May, niemiecki pisarz (zm. 1912)
• 1845 – George Reid, australijski polityk, premier Australii (zm. 1918)
• 1848 – Wilhelm II Wirtemberski, król Wirtembergii (zm. 1921)
• 1862 – Stanisław Głąbiński, polski prawnik, polityk, publicysta, wicepremier, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (zm. 1941)
• 1863 – Adolf Józef Jełowicki, polski duchowny katolicki, biskup lubelski (zm. 1937)
• 1866 – Benedetto Croce, włoski filozof, krytyk literacki, publicysta, polityk (zm. 1952)
• 1871 – Łesia Ukrainka, ukraińska poetka (zm. 1913)
• 1873 – Enrico Caruso, włoski śpiewak operowy (tenor) (zm. 1921)
• 1881 – Aleksiej Rykow, radziecki polityk (zm. 1938)
• 1885 – Józef Kostrzewski, polski archeolog (zm. 1969)
• 1888 – John Foster Dulles, amerykański polityk, sekretarz stanu USA (zm. 1959)
• 1890 – Seweryn Pieniężny, polski dziennikarz, redaktor i wydawca "Gazety Olsztyńskiej" (zm. 1940)
• 1891 – Jan Henryk Rosen, polski malarz (zm. 1982)
• 1894 – Meher Baba, indyjski mistrz duchowy (zm. 1969)
• 1896 – Ida Noddack, niemiecka chemik (zm. 1978)
• 1900 – Juliusz Lubicz-Lisowski, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1993)
• 1901 – Herbert Marx, amerykański aktor (zm. 1979)
• 1903 – Kazimierz Popiołek, polski historyk (zm. 1986)
• 1903 – Mark Rothko, amerykański malarz (zm. 1970)
• 1906 – Boris Papandopulo, chorwacki kompozytor, dyrygent (zm. 1991)
• 1906 – Włodzimierz Trzebiatowski, polski chemik (zm. 1982)
• 1907 – Antoni Gołubiew, polski pisarz (zm. 1979)
• 1907 – Helena Kowalczykowa, polska aktorka (zm. 1999)
• 1909 – August Derleth, amerykański pisarz (zm. 1971)
• 1910 – Stanisław Skoneczny, polski pisarz (zm. 1979)
• 1913 – Gert Fröbe, niemiecki aktor (zm. 1988
• 1917 – Szymon Bojko, polski historyk i krytyk sztuki, pedagog i wykładowca uniwersytecki
• 1917 – Anthony Burgess, brytyjski pisarz (zm. 1993)
• 1920 – Władysław Machejek, polski pisarz (zm. 1991)
• 1921 – Mieczysław Doroszuk, polski trener siatkarski (zm. 2007)
• 1923 – Tadeusz Kwapień, polski biegacz narciarski, lekkoatleta, olimpijczyk
• 1928 – Paul Elvstrøm, duński żeglarz, budowniczy i konstruktor łodzi
• 1928 – Larry Gelbart, amerykański scenarzysta filmowy (zm. 2009)
• 1932 – Tony Brooks, brytyjski kierowca wyścigowy
• 1934 – Leszek Bogdanowicz, polski kompozytor, gitarzysta zespołu Rythm and Blues (zm. 1984)
• 1935 – Janusz Hajdun, polski pianista, kompozytor (zm. 2008)
• 1936 – Wiesław Dymny, polski pisarz, aktor, scenarzysta filmowy (zm. 1978)
• 1937 – Barbara Piasecka-Johnson, amerykańska filantrop, kolekcjoner i koneser sztuki
• 1937 – Sir Tom Courtenay, brytyjski aktor
• 1938 – Diane Baker, amerykańska aktorka
• 1940 – Jerzy Bolesławski, polski polityk, prezydent Warszawy
• 1941 – Feliks Falk, polski reżyser filmowy
• 1943 – Pavel Dostál, czeski polityk, minister kultury w latach 1998-2005 (zm. 2005)
• 1943 – George Harrison, angielski muzyk zespołu The Beatles (zm. 2001)
• 1944 – François Cévert, francuski kierowca Formuły 1 (zm. 1973)
• 1945 – Ireneusz Kaskiewicz, polski aktor
• 1945 – Józef Nowara, polski szablista, medalista mistrzostw świata (zm. 1984)
• 1947 – Włodzimierz Matuszak, polski aktor
• 1947 – Doug Yule, amerykański basista zespołu The Velvet Underground
• 1950 – Jerzy Dzik, polski przyrodnik, ewolucjonista
• 1950 – Neil Jordan, irlandzki reżyser filmowy
• 1950 – Néstor Kirchner, argentyński polityk, prezydent Argentyny
• 1950 – Francisco Fernández Ochoa, hiszpański narciarz alpejski (zm. 2006)
• 1952 – Józef Goździk, polski taternik, alpinista, himalaista
• 1953 – José María Aznar, hiszpański polityk, premier Hiszpanii
• 1957 – Sérgio Marques, portugalski prawnik i polityk
• 1957 – Mirosław Zbrojewicz, polski aktor
• 1958 – Zenon Kosiniak-Kamysz, polski dyplomata, b. wiceminister obrony narodowej
• 1959 – Mike Peters, walijski muzyk zespołu The Alarm
• 1962 – John Lanchester, brytyjski dziennikarz, pisarz
• 1962 – Wojciech Pogorzelski, polski gitarzysta zespołu Oddział Zamknięty
• 1963 – Thomas Wharton, kanadyjski pisarz
• 1965 – Krzysztof Ibisz, polski aktor, prezenter telewizyjny i dziennikarz
• 1966 – Téa Leoni, amerykańska aktorka
• 1968 – Paweł Piskorski, polski polityk
• 1971 – Sean Astin, amerykański aktor
• 1971 – Cezary Duchnowski, polski kompozytor, pianista
• 1971 – Beata Grabarczyk, polska dziennikarka
• 1973 – Jarosław Tkocz, polski piłkarz, bramkarz
• 1981 – Łukasz Garguła, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1981 – Park Ji-Sung, koreański piłkarz
• 1981 – Marek Plawgo, polski lekkoatleta, sprinter, płotkarz
• 1982 – Bert McCracken, amerykański wokalista zespołu The Used
• 1982 – Flavia Pennetta, włoska tenisistka
• 1983 – Eduardo Da Silva, chorwacki piłkarz pochodzenia brazylijskiego
• 1986 – Danny, szwedzki piosenkarz
• 1986 – Kaja Paschalska, polska aktorka, piosenkarka
• 1986 – James Phelps, angielski aktor
• 1986 – Oliver Phelps, angielski aktor
• 1988 – Zofia Nowakowska, polska wokalistka, aktorka

[edytuj] Zmarli

•   806 – Tarazjusz, święty, patriarcha Konstantynopola (ur. 730)
• 1496 – Eberhardt I Wirtemberski, książę Wirtembergii (ur. 1445)
• 1558 – Eleonora Austriacka, królowa Portugalii i Francji (ur. 1498)
• 1626 – Henryk Firlej, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1574)
• 1634 – Albrecht von Wallenstein, naczelny dowódca wojsk cesarskich w wojnie trzydziestoletniej (ur. 1583)
• 1713 – Fryderyk I Hohenzollern, elektor brandenburski, król w Prusach (ur. 1657)
• 1723 – Christopher Wren, angielski architekt, astronom (ur. 1632)
• 1850 – Dàoguāng, cesarz Chin (ur. 1782)
• 1865 – Otto Ludwig, niemiecki pisarz (ur. 1813)
• 1876 – Michał Belina-Czechowski, polski pastor, prekursor adwentyzmu w Europie, działacz niepodległościowy (ur. 1818)
• 1876 – Seweryn Goszczyński, polski poeta, działacz niepodległościowy (ur. 1801)
• 1901 – Wojciech Gerson, polski malarz, pejzażysta (ur. 1831)
• 1906 – Anton Areński, rosyjski kompozytor, pianista, dyrygent (ur. 1861)
• 1912 – Wilhelm IV, wielki książę Luksemburga (ur. 1852)
• 1917 – Martin Róth, nauczyciel, spiskoniemiecki działacz turystyczny (ur. 1841)
• 1934 – Andrzej Stopka Nazimek, polski pisarz, badacz folkloru z Podhala (ur. 1868)
• 1945 – Mário de Andrade, brazylijski pisarz (ur. 1893)
• 1950 – George Minot, amerykański lekarz, fizjopatolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1885)
• 1968 – Camille Huysmans, belgijski filolog, polityk, premier (ur. 1871)
• 1969 – Władysław Dobrowolski, polski lekkoatleta, szermierz, działacz sportowy, medalista olimpijski (ur. 1896)
• 1969 – Stanisław Tołwiński, polski polityk (ur. 1895)
• 1969 – Jan Zajíc, czeski student, dokonał samospalenia w proteście przeciw proradzieckiej polityce Czechosłowacji (ur. 1950)
• 1971 – Theodor Svedberg, szwedzki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1884)
• 1972 – Hugo Steinhaus, polski matematyk (ur. 1887)
• 1983 – Tennessee Williams, amerykański dramatopisarz (ur. 1911)
• 1986 – Pasquale Festa Campanile, włoski reżyser filmowy (ur. 1927)
• 1993 – Eddie Constantine, francuski aktor pochodzenia amerykańskiego, piosenkarz (ur. 1917)
• 1994 – Władysław Siła-Nowicki, polski prawnik, działacz polityczny (ur. 1913)
• 1997 – Аndriej Siniawski, rosyjski pisarz (ur. 1925)
• 1998 – Wanda Jakubowska, polska reżyserka filmowa (ur. 1907)
• 1998 – Umberto Mastroianni, włoski rzeźbiarz (ur. 1910)
• 1999 – Glenn Seaborg, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1912)
• 2003 – Alberto Sordi, włoski aktor, reżyser filmowy (ur. 1920)
• 2005 – Atef Sedki, egipski polityk, premier Egiptu (ur. 1930)
• 2008 – Witold Domański, polski dziennikarz sportowy (ur. 1914)
• 2008 – Static Major, amerykański raper (ur. 1974)
• 2009 – Zbigniew Chmielewski, polski reżyser filmowy (ur. 1926)
• 2009 – Philip José Farmer, amerykański pisarz science fiction i fantasy (ur. 1918)

Przypisy